Bundan bir süre öncesine kadar anakartlarda monoton bir döneme girilmişti. Üreticiler değişik yenilikler sunmadığından özellikler ve performans, yongaseti modeline göre şekilleniyordu. Son zamanlarda hem yongaseti seçenekleri arttı, hem de özel anakartlar çoğaldı. ATI’ın yongaseti bölümü tekrar eski günlerine geri döndü. NVIDIA, AMD ve Intel’in başarılı yongasetleri ardı ardına geliyor. Ayrıca anakart üreticileri oyun özel, overclock özel ve HTPC özel gibi çok farklı modeller sunuyor.
Sistem entegratörleri çoğu durumda en uygun fiyatlı ve bütünleşik görüntü özellikli anakartları tercih ediyor. Bu tür anakartlar microATX yapısındadır ve az yer kaplar. Bellek ve kart yuvalarının sayısı sınırlı olur. Sonuç olarak güncelleme olanakları sınırlanır. PCI ve farklı tip PCIe yuvaların hakimiyeti var. PCI yuvalara takılan kartlar TV kartları, ses kartları ve ağ kartları.
Yeni anakartların neredeyse tamamı bütünleşik ağ ve ses yongası içeriyor. TV kartı kullanımı da fazla olmayınca PCI yuvalar ve ek olarak PCIe x1 yuvalar çoğu zaman boş kalıyor. İkinci bir ses kartı ya da daha gelişmiş bir ses kartı, TV kartı alacaksanız anakartınızdaki boş yuvaların durumunu bilmelisiniz. Kasayı açmadan yazılımla bakmak mümkün değil. Kasa arkasına bakıp boş yuva sayısını kestirebilirsiniz ama acaba boş yerler hangi tip yuva içeriyor. PCIe veriyolunun PCI’dan daha fazla bant genişliği sunduğu biliniyor. TV ya da ses kartı alırken PCI yerine PCIe x1 bulup alırsanız avantaj elde edebilirsiniz. Ancak tavsiyemiz kasa içindeki kartlar arasında boşluk bırakılması yönünde. Boşluk olmadan yan yana dizilen kartlar ısınma sorunu yaşayabilir.
Bazı durumlarda sistem açılma aşamasında takılır ve ekrana görüntü gelmez. Eliniz kolunuz bağlı kalır ve ne yapacağım diye düşünürsünüz. Anakartınızda debug LED varsa bu LED’in gösterdiği rakam ya da harfe bakarak sorunu çözebilirsiniz. Bu işaretlerin anlamları anakart kılavuzunda yazar. Böyle bir LED yoksa bilgisayarın anakartından gelen bip sesine göre de çözüm bulabilirsiniz. Anakartta kullanılan BIOS’ın üreticisine göre (AMI, Award, Phoenix) değişmekle birlikte ses sinyallerinin belirli anlamları vardır. Tek kısa bip, bir kısa bir uzun, üç kısa bip vb şeklinde sorunun ekran kartı, işlemci ya da bellek olduğunu anlamak mümkün. Bazen sadece kasa oynadı diye ekran kartı yuvadan çıkabilir ve sistem açılmaz olur. Örneğin siz okuldayken anneniz temizlik yaptı ve süpürge PC’ye çarpınca ekran kartı yuvada oynadı. Bip sesiyle durumu çözüp kartı tekrar oturtarak sorunu çözebilirsiniz.
